در نظام قدیم نام گذاری دوره های تحصیلی به صورت دوره ابتدایی، راهنمایی و دبیرستان بوده، اما در نظام جدید این نام گذاری ها به صورت ابتدایی، دوره اول متوسطه و دوره دوم متوسطه تغییر پیدا کرده است. انتخاب رشته پایه نهم برای دانش آموزان این مقطع تحصیلی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.مشاوره تحصیلی دوره اول متوسطه .همانطور که در ابتدا هم به آن اشاره کردیم دوره متوسطه از دو بخش تشکیل شده است دوره اول و دوره دوم که هر کدام از دوره ها به مدت سه سال می باشد. در ایران دانش آموزان پس از آن که دوره ی شش ساله ابتدایی را می گذرانند وارد دوره اول دبیرستان می شوند. این دوره که در نظام جدید به وجود آمده است شامل پایه های هفتم، هشتم و نهم می باشد که در نظام قدیم آن را به صورت دوره اول راهنمایی، دوم راهنمایی و سوم راهنمایی نام می بردند. دانش آموزان بعد از گذارندن این دوره وارد دوره دوم یعنی دهم، یازدهم و دوازدهم می شوند که مانند دوره اول در گذشته به صورت اول دبیرستان، دوم دبیرستان و سوم دبیرستان نام گذاری شده بود.

ضرورت و اهمیت دوره اول متوسطه

این دوره از اهمیت بسیار زیادی برخوردار می باشد به دلیل اینکه یکی از دوره های حساس و تاثیر گذار در زندگی اجتماعی و فردی دانش آموزان است. این دوره، دوره ی انتقال کودک از کودکی به اواخر دوره نوجوانی می باشد. بسیاری از استعدادهای نوجوانان در این دوره بروز می کند و پس از آن وارد مسائل جدیدی از جمله انتخاب رشته، انتخاب شغل و حرفه می شود، از این روز یکی از مهم ترین وظایف و کارها این است که به دانش آموزان کمک کنند تا استعدادهای خود را بشناسند و متناسب با علاقه و استعداد خود اقدام به انتخاب رشته کنند.

 

راهنما و مشاوره هدایت تحصیلی

در پایه نهم مسئله ای که بسیار اهمیت دارد انتخاب رشته می باشد. راهنمایی هدایت تحصیلی به همین منظور می باشد تا دانش آموزان بتوانند در رشته ای به تحصیل بپردازند که متناسب با استعداد و علایق آنها می باشد از این رو مهم ترین ملاک برای در انتخاب رشته نهم این دوره عملکرد تحصیلی دانش آموز می باشد. مشاور می تواند با توجه به عملکرد تحصیلی و استعدادهای دانش آموز راهنمایی های لازم را در رشته های مختلف در اختیار او قرار دهد تا دانش آموز با آگاهی و شناختی که از هر رشته دارد اقدام به انتخاب رشته ای کند که در آینده و پس از وارد شدن به آن رشته هم رضایت کافی داشته باشد زیرا انتخاب رشته نادرست باعث می شود که بهترین سال های دانش آموز صرف تحصیل در رشته ای باشد که نه تنها به آن علاقه ندارد بلکه در آن هیچ استعدادی هم ندارد.

افت تحصیلی در مقطع راهنمایی

یکی از مسائلی که بیشتر والدین بعد از ورود فرزندشان به مقطع راهنمایی با آن روبرو می شوند مساله افت تحصیلی دانش آموزان است . موضوعی که منحصر به مدرسه دولتی و غیردولتی و ...نمی شود و در کل جامعه ما بسیاری از خانواده ها با آن درگیر هستند .

بدیهی است در مورد هر دانش آموز ممکن است برخی یا همه این موارد صدق کند.

1- نبود بستر آموزشی مناسب در مقطع ابتدایی و عدم پایه ریزی مناسب در دروس مختلف خصوصا ریاضی ، ادبیات و علوم

برخی از مدارس و معلمین دوره ابتدایی، اهمیت چندانی برای درک و فهم عمیق مطالب قایل نیستند و یا راهکار مناسبی برای این موضوع ندارند و صرفا در صورت کسب نمره قابل قبول و انجام تکالیف ، به صورت سطحی و گذرا از مطالب مختلف عبور می کنند . این موضوع در خصوص دروسی مانند ریاضی که نیاز به تدبر و تلاش بیشتر دارد به تدریج مشکلات عدیده ای را پدید می آورد .

 باتوجه به اینکه پایه ریاضیات راهنمایی بر چهارعمل اصلی بنا شده ( ازجمله بحث توان ، جذر ، ساده کردن کسر و ... ) دانش آموز در صورت عدم تسلط بر این موارد در ریاضی سال اول راهنمایی دچار افت شدیدی می شود. البته این موضوع شامل خیلی از مدارس راهنمایی نیز می شود .برای مثال دانش آموز ممکن است بلد باشد جذر عدد 17 را بگیرد و به جواب درستی برسد ؛ اما مفهوم جذر و مجذور را نمی داند و روش را حفظ کرده است به همین دلیل درجایی که مساله کاربردی می شود مثلا رابطه فیثاغورث، معادلات توانی و ... به مشکل برمی خورد.

راهکار : باید تمام مدارس به این جهت گرایش پیدا کنند که در روش ارائه دروس تجدید نظر کرده و به سمت کاربردی کردن موضوعات پیش بروند. استفاده از وسایل کمک آموزشی ، کارگاه های آموزشی ، فیلم های آموزشی ، بکارگیری خلاقیت های دانش آموزان و ... می تواند نمونه راه حل های ممکن باشد .

۲- تعدد دروس در دوره راهنمایی

 

یکی دیگر از مشکلاتی که ممکن است در افت تحصیلی دانش آموزان موثر باشد تکثر و تعدد دروس در دوره راهنمایی به نسبت دوره ابتدایی است حتی بعضی از دروس مثل عربی ، زبان انگلیسی ، حرفه و فن و ... کاملا جدید و بدون پیش زمینه قبلی است که برخی از دانش آموزان نمی توانند خود را به راحتی با این وضعیت تطبیق دهند .

راهکار : دبیران دوره راهنمایی خصوصا در دروس بدون زمینه قبلی ( مانند عربی ) باید در ابتدای سال تحصیلی ، زمانی را برای بستر سازی و ایجاد پایه های ذهنی مناسب برای دانش آموزان اختصاص دهند تا آنها با ضرورت مطالعه این درس آشنا شوند و به تدریج به آن علاقه مند شوند . بدیهی است شیوه های تدریس خلاقانه و ایجاد محیطی پویا و جذاب در کلاس برای دانش آموزان می تواند در ایجاد علاقه دانش آموز به درس موردنظر بسیار موثر باشد .

۳- سن بلوغ و عدم آشنایی و برخورد مناسب با این موضوع

دوره راهنمایی با توجه به اینکه دوره گذار دانش آموزان از کودکی به نوجوانی است و دوران بلوغ در این مقطع از دوران تحصیلی قرار دارد ؛ نیازمند توجه بیشتر و برخورد تخصصی تر و هوشمندانه تری به نسبت سایر مقاطع تحصیلی است. پرخاشگری و عدم حرف شنوی فرزندان ، نمونه ای از رفتارهایی است که ممکن است خیلی از والدین در این دوران با آن مواجه باشند . قطعا عدم شناخت کافی و مناسب والدین از دوران نوجوانی و تغییرات ژنتیکی و روحی فرزندان در این سنین ، موجب بروز واکنش های نامناسب والدین و به تبع آن ایجاد شکاف بین والدین و فرزندانشان می شود . برای مثال توقع اینکه دانش آموز دوره راهنمایی مانند دوران دبستان از یک روال مشخص و منظم در انجام تکالیف و مطالعه پیروی کند و هرآنچه والدین از او می خواهند ، بی کم و کاست انجام دهد ؛ در اکثر موارد انتظار نامعقولی است .

راهکار : والدین محترم باید سطح شناخت خویش را از دوران نوجوانی و سنین بلوغ بالا برده و در این راه از راهنمایی مشاورین آموزشی و کارشناسان علوم تربیتی بهره کافی را ببرند.

مدرسه نیز باید در طی سال تحصیلی ، جلسات آموزش خانواده را با حضور کارشناسان علوم تربیتی و رفتاری برای استفاده والدین برگزار کند.